| Terug |
|
 |
Gilden, hanzen en ambachten
van: ictklas - ict
| Opdracht: |
Wat is een Gilde ?
Wat is een Ambacht ?
Wat is een Hanze ? |
|
(laatst bijgewerkt: 03-06-2005)
|
| |
Wat is een Gilde ?
Een gilde (vroeger: guld) is van oorsprong een beroepsgroep.
In een gilde werd kennis en ervaring uitgewisseld. Nieuwe gildeleden werden opgeleid in "het vak". Na een gedegen opleiding kon een vakman de titel "meester" verkrijgen.
Het gilde behartigde de belangen van de gildeleden, en beschermde hen. Vaak had een gilde het alleenrecht op het uitoefenen van het vak, wat leidde tot de zekerheid van kwaliteit van het werk, maar echter ook tot een monopolie.
Voorbeelden van gildes:
Goud- en zilversmidsgilde
Schuttersgilde
Chirurgijnsgilde (waar naast de chirurgijns de universitair opgeleide "doctores medicinae" en de vroedvrouwen toe behoorden)
Koopmansgilde
Weversgilde
Een minder fraai aspect van de gilden was dat bepaalde bevolkingsgroepen geen lid van een gilde mochten worden. Bijvoorbeeld werden onechte kinderen, horigen en joden uitgesloten. Voor joden betekende dit dat veel beroepen in de middenstand voor hen uitgesloten waren, en dat zij zich moesten beperken tot eenvoudiger werk, of tot de geldhandel.
Een groot maatschappelijk nadeel was de corrumperende werking van het monopolie. De eeuwenoude werkwijzen mochten niet vernieuwd, laat staan veranderd worden. Iemand met vernieuwende ideeën moesten dus ofwel lid worden van het gilde (en al deze ideeën dus opgeven), of een ander beroep kiezen. Landen als Frankrijk en Nederland raakten hierdoor in hun ontwikkeling in de 18e eeuw achterop vergeleken met Engeland.
Hedendaagse gildes
Tegenwoordig hebben slechts weinig gildes nog de rol van het vroegere gilde. Één gilde dat nog wel een vergelijkbare rol heeft is het Gilde van Vrijwillige Molenaars.
Vaker wordt de term gilde nog gebruikt voor organisaties waarin "gewone mensen" kennis overdragen aan anderen. Zo bestaan er diverse gildes voor 50+'ers die hun kennis overdragen aan anderen (jong en oud). De kennis kan heel divers zijn, van advies over het aanleggen en onderhouden van een tuin, tot boekbinden. In het algemeen zijn dit vrijwilligersorganisaties.
Daarnaast bestaan er gildes die eerder als hobby-vereniging te kenmerken zijn, zoals het Bier Keurmeesters Gilde en het Grolsch Verzamelaars Gilde. Met name in Zuid-Nederland en in België kent men nog de schuttersgilden.
Wat is een Ambacht ?
Ambachten is een verzamelnaam voor een heleboel activiteiten die verwant zijn met het handmatig maken van dingen en met vaardigheden. Een handwerk dat geleerd moet worden.
Deze kunnen worden onderverdeeld in handvaardigheid of "traditionele ambachten" (dingen op de ouderwetse en kleinschalige manier doen) en de rest. Sommige kunsten en ambachten worden al eeuwenlang uitgeoefend, terwijl anderen moderne uitvindingen zijn, of populair geworden ambachten die oorspronkelijk op een zeer klein geografisch gebied werden uitgeoefend.
Voorbeelden van oude ambachten zijn o.a. smid, bakker, pottenbakker en molenaar.
Een tweede betekenis
Een Ambacht was vroeger een Rechtsgebied, een Ambtsgebied of vrije Heerlijkheid, in Holland, Zeeland of Vlaanderen waar de Landsheer een ambtenaar de zogenaamde Ambachtsheer, voor bestuur en rechtspraak had aangesteld.
Wat is een Hanze ?
Een Hanze was een samenwerkingsverband van een groep kooplieden uit de Middeleeuwen die in hetzelfde product handelde of een groep kooplieden die op één bepaalde stad handelde. Door samenwerking probeerden ze hun handel te beschermen en uit te bouwen. Er hebben diverse hanzeverbonden bestaan, maar de Duitse Hanze is veruit de belangrijkste en bekendste, en wordt vaak de Hanze genoemd.
De Hanze bestond uit steden in wat nu Duitsland, Nederland, België, Polen, Noorwegen en de Baltische Staten zijn. Men dreef handel in het gebied van de Oostzee en de Noordzee. Het hoofddoel van deze samenwerking was om een handelsmonopolie te veroveren op Scandinavië en handelsprivileges in de rest van Europa te verwerven. Men kon door gezamenlijk te reizen en te handelen de gemeenschappelijke belangen beter verdedigen. Tevens was het samen reizen veiliger.
In 1161 verbonden diverse handelaren zich, vanaf de eerste algemene vergadering in Lübeck in 1356 is er sprake van een verbond van steden in plaats van onafhankelijke handelaren. Leider van de Hanze was Lübeck, daarnaast waren Hamburg, Brunswijk, Keulen, Dortmund en Danzig belangrijke hanzesteden. In totaal waren er zo'n 70 steden lid. Ook in Nederland lagen Hanzesteden, waarvan Kampen en Deventer de belangrijkste waren. In België is Brugge de belangrijkste Hanzestad.
De belangrijkste handelsgoederen waren huiden, was, graan, zout en laken. Belangrijke steden waarop de Hanze handel dreef waren onder meer Novgorod, Bergen, Antwerpen en Londen. De hoogtijdagen van de Hanze waren in de eerste helft van de 15e eeuw, daarna stortte het imperium in door versterkte concurrentie van handelaren uit de Nederlanden en Engeland. |
| |
|
| |
| Bron: |
werkbundel de middeleeuwen |
|
|
|
|
